il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH

01/2015

Bainbod darcho la simbiosa              

 

(Eau d’he let d’incuort ün cudesch  (The circle dad Egger). In quel cudesch vain descritta in möd admirabel üna societed cumplettamaing electroniseda. Pür a la fin vain musso cha quel scenari es fatel e maina directamaing a la perdiziun ed extincziun dals umauns. Que chi fo spavent es, cha quista electronisaziun saro bod sgür üna realited in var trenta ans. La parevla ch’eau d’he scrit tratta var trais generaziuns pü tard. La simbiosa da l’umaun cun la natüra es per me l’unica soluziun per l’umaun.)

 

El guardaiva vers il sulagl e pruvaiva da metter il fastüj aint illa foura da l’aguoglia magari torta cha sieu chaun vaiva chavo our da la vetta da tschendra aint in sieu cuvel. Ünsocu savaiva el cha l’aguoglia vaiva qualchosa da chefer cun quellas plattinas cun quatter fourinas pitschnas, quellas plattinas eiran eir gnidas our da la tschendra. Plattinas sumgiaintas eiran fixedas vi dad üna taila sproporziuneda  cha sia duonna vaiva miss dalum intuorn lur iffaunt per cha quel hegia chod. El as daiva da buonder d’inuonder cha cumparivan similas idejas. El s’algurdaiva auncha melapaina vi da sia nona chi quintaiva istorgias da pü bod, p.ex. da locals chi eiran chods eir d’inviern. El s’algurdaiva cha la nona quintaiva da grandas chaschas. In quellas chaschas as tschantaivan pü bod ils umauns e gnivan manaschos da mecanissems invisibels, üna vouta cun success, üna vouta in möd fatel.

Hoz giodaiva el il di perche hoz vaiva el chatto ün frus-cher cun bgers früts sechs, la famiglia vaiva hoz avuonda da manger uschè ch’el vaiva temp da pruver che cha’s pudess fer cun quellas plattinas, l’aguoglia e’l fastüj. Il chaun vaiva chavo oura eir üna sua da culur cun üna agrafa ed ün s-chierp concav cun üna praisa ed ün cabel. Il chaun vaiva bublo, gio da tuot savaiva el auncha ch’el nu pudaiva ster our quist s-chierp inütil.

Eir ils chantunais chi staivan süls muots visavi vaivan chatto chosas, rests ch’els nun inclegiaivan. Els nu discurrivan guera insembel ma minchataunt inscuntraiva el – almain a la duonna. E cur ch’ella vaiva darcho chod quintaiva ella in möd intschert cu cha’s vivaiva pü bod. Ella fantasaiva cha que hegia do pü bod gurus chi vaivan simils s-chierps chi glüschivan e sclingiaivan e faivan canera. Cha’ls gurus sajan dvantos viepü pussaunts ed hegian domino tuot. E cu cha minchün da quista massa d’umauns crajaiva da giodair la vita. Ma cha dandettamaing sajan sparieus u morts bod tuot ils umauns causa cha lur chos eiran memma grands e causa ch’els vaivan simplamaing schmancho ils trics cha’s drouva per pudair surviver. Quels s-chierps glüschaints, las curunas da fier, ils mürs da crappa sajan cul temp tuots ieus in muschna. La duonna quintaiva cha da temp in temp la passa scu ün vent tres il cho e ch’ella sapcha lura che cha’s pudess tuot fer cun quels rests da taila. Ma cha la pomma, ils bulais, ils utschels e’ls chauns guardan tuots be tiers e prouvan da dir, ch’els sajan cunter, ch’els nun hegian schmancho cha tuot funcziunaiva be melamaing e ch’els la muossan cha’s possa exister pü bain e pü lönch sainza tuot quella rüzcha.

E sch’els nu sun morts schi vivane auncha hoz.

 

Hansjörg Hosch Celerina