01/2015

La lamentaziun pervi da l’Euro           

 

Sco preambel: Eu sustegn la decisiun da la Banca naziunala svizzra e da seis president Thomas Jordan (il nar da la naziun) dad abolir il cuors minimal da l’Euro invers il franc svizzer. E quai na our dal motiv persunal, ch’eu pudess cumprar uossa Euros bunmarchats per ir a cumprar aint sur cunfin, quai nu m’interessa insomma na. Na – i va per la solidarità culs pajais da l’UE, impustüt culs pajas dal süd e da l’ost. Ed i va eir per reglas economicas fundamentalas. Ed i para cha sar Jordan es ün da quels, chi’s drizza almain amo ün pà vi da quellas. Impustüt vi da la regla, ch’ün pajais o üna banca naziunala nu vess simplamaing na da squitschar raps sainza retegn economic. E quai es il grond problem da la storia: La banca centrala europea, ils Americans e la Banca naziunala svizzra han stampà i’l ultim temp enormas massas da bancanotas e da munaida “fictiva”. E quai fuorma las grondas vaschias da bancas, immobiglias e dad economias publicas. E quai adüna suot l’illusiun da la creschentscha da l’economia.

 

La lamentaziun sur da la valur da l’Euro nun es in blers cas üna s-chüsa per zoppar ils problems effectivs, saja quai ill’economia sco eir pro’l turissem. E quia n’haja chattà ün bel exaimpel i’l “Allegra”, la giazetta regiunala d’infuormaziun monolingua da la regiun turistica Engiadina bassa / Val Müstair. Suot il titel “Eir quai amo” tematisescha il CEO dal TESSVM (ün hom, ch’eu dal rest stimesch) cun panica il svilup dal turissem in nossa regiun. Tenor el dà il cuors da l’Euro uossa amo il rest. Quai davo cha duonn’Olla nun ha neir na fat seis dovair. Las cifras da las pernottaziuns as redüan permanentamaing. I s’invlida però: Quai succeda sün ün ot livel. I dà amo spazi, eir spazi da spranza, spranza sün temps plü modests e düraivels – e sainza vaschias. Quellas sun las plü privlusas, e quellas vegnan provochadas dad üna economia globalisada dal vulair adüna da daplü, e quai impustüt per quellas e quels chi han insè fingià avuonda.

 

In quel sen nu’m inquieta la valur da l’Euro dimpersè la discussiun lasupra.

 

CASA

il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH