04/2014

La gronda tentativa d’expansiun                 

CASA

 

Colliar pendicularas ed ingrondir quatras la surfatscha totala per ir culs skis para dad esser üna necessità pels turistikers offensivs. Adüna cull’argumentaziun, cha ün tal agir saja indispensabel pel lö da skis. Uschè argumentescha eir la CEO da San Murezzan Tourismus, quai reguard il proget per colliar las pistas da Corvatsch e Corviglia – ed adüna as basand sün “stüdis”. Stüdis chi arcumondan saimper ün'expansiun, quai sainza tour resguard a la cuntrada ed a l’ambiaint. Pluffer es be, cha la regiun previssa sur San Murezzan as rechatta in ün territori d’ün inventar federal da monumaints da la cuntrada e da la natüra. Quai nun ha però impedi als promotuors da planisar ün tal proget fingià in detagl. Ed uossa il grond resvagl: La Cumischiun federala da natüra e da la chüra da la patria sco eir l’Uffizi federal da planisaziun han trat ils frandaivels. Adüna quist’opposiziun da la Bassa chi’s maisda laint i’ls affars da las forzas offensivas muntagnardas! I fess però bain da consultar eir oters stüdis. Per exaimpel quel chi muossa, cha üna bella part da la giuventüna da la Bassa nun ha plü ingüna vöglia – o neir ingüns raps – per ir culs skis. Il problem es dimena plütschönch chi manca a la cliantella giuvna la vöglia da far adöver da las spüertas da las pendicularas sco l’expansiun da la surfatscha da las pistas. Spüerta e dumonda: üna regla economica chi vess da valair insè eir per l’affar da las pendicularas e dal turissem offensiv. Persistenza füss faquint eir quia la megldra via.

 

A Scuol regna al medem temp la “hotelitis”. Davo cha’l boom da las seguondas abitaziuns es gnü sepuli dal pövel svizzer sun uossa planisats divers hotels, per gronda part dad investuors externs da l’ester. Cunter il s-chaffir uschedits “lets chods” nu füssa in princip da dir nüglia. Ma güsta pro l’hotelleria daja grondas differenzas. Hotels chi mainan üna plüvalur düraivla ad ün cumün o ad üna regiun, voul dir plazzas da lavur da tuot on, prodots indigens per la chadafö, intrapraisas indigenas per la fabrica. Quai es il model da success da l’hotelleria i’l Tirol e gio’l Tirol dal süd. Ma hotels cun possessuors ed investuors anonims ed ambivalents e cun finanziaziuns dubiusas nun inrichischan la cultura turistica d’ün lö e nu mainan neir ingüns impuls düraivels. I concurrenzeschan dal rest eir l’otelleria indigena, existenta. Ün exaimpel pac allegraivel es l’hotel Palace a Scuol. Perche na sustegner activmaing l’idea dad üna chasa d’art chi s-chaffischa pussibiltats da lavur per artistas ed artists e chi vess derasà ün clima dad innovaziun e prontezza per refuomas? Invezza as surlascha eir quist proget a la speculaziun ed a l’anonimità. E la populaziun vess insè la pussibiltà da decider sur dal svilup in merit. Las zonas e la ledscha da fabrica vegnan s-chaffidas da las radunanzas cumünalas. Ma quellas seguan malavita – cunter lur agen interess – massa suvenz a las idealisaziuns da lur politikers.

il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH