il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH

05/2014

Il larsch                 

 

Eu sun ün larsch, passa tschient ons vegl e stun tanter Brail e Cinuos-chel, pac sur üna gronda via cha vain nomnada - n’haja dudi üna jada - la chantunala. Daspö cha naiv e glatsch sun alguats quista prümavaria, regnan intuorn mai tumult e devastaziun. Traxins, traxuns e camiuns ed eir ün grü chi'd es perfin plü ot sco eu, domineschan uossa la cuntrada! E, tadlai bain, chara glieud, id ha eir già dat mordraretschs, indombrabels morts  - id es guerra! Fradgliuns da mai sun stats tagliats, resgiats in tochs e transportats davent – brutal. E tuot ils milliuns da bes-chinas da la terra e mürs, scarafags e lindorninas chi sun gnüts strats davent cun quists s-chavs immens, absolutamaing surdimensiunats. Bes-chinas, tuot meis amis, mazzacrats, schmazzüchats e s-chatschats. Minchatant dod eu ad umans a dir chi detta amo uschè blers larschs e bun terrain e bes-chinas in oters lös chi nu fetscha nüglia da destrüer ün pêr da quels. Ma eu less cuntinuar a viver quia, culs utschels chi han lur dachasa in mia romna ed in convivenza culs insects sün mia scorza chi servan als utschels sco nudritüra. Mincha creatüra ha il dret da viver!

La sgüerlida prosegua sainza tour resguard a mias povras uraglias ... la canera es insupportabla! Già ils autos, camiuns e schmaladits töfs chaschunan gronda canera. Uossa vain amo pro quella da las maschinas da fabrica. Eu n'ha vis la via amo sainza autos - quant bella d'eira mia patria plü bod, pachifica e quieta! E lura il numer dals veiculs s’ha augmentà ed augmainta adüna - daplü vias implü autos! L’ajer es plü suos-chantà, il sulai arda adüna daplü sün mias aguoglias, ün process da müdamaints - am para - s’accelerescha. Direct suot mias ragischs vain uossa fabrichada, tenor las normas stradalas europeicas, üna via plü largia, plü guliva, plü privlusa, plü trida, plü svelta. Che progress - o degress? Ils umans viagian adüna plü svelt in lös ingio ch’els stan adüna main lönch. Sun els lura amo abels da verer ed observar las bellezzas ed ils miraculs da la natüra? Vezzan els in futur amo a mai?

 

Regula Bücheler, Brail