08/2014

Ingio riva l’uman cul svilup cuntiunad

da la tecnica ?              

 

La revoluziun industriala es gnüda inviada i’l 16avel tschientiner in Ingelterra cull’industria da textil. I’l 18avel secul ha alura cumanzà la producziun industrialisada, nomnada eir l’epoca da maschinas: Maschinas da vapur, viasfier, autos, talèrs mecanics e.o.pl. Intuorn l’on 1860 es gnüda prodotta la prüma forza electrica, sainz’oter ün pass decisiv da l’uman “tecnisà”. 1870 es gnü explotà il prüm öli e daspö là ha cumanzà per l’uman üna epoca chi’d es hozindi ida ün zich ourd’controlla, voul dir l’ambiaint patischa pervi da las escapadas umanas, quai chi reguarda il sbluottar las resursas natüralas chi fuorman la basa da la vita sün quist planet. 2 milliardas autos circuleschan hoz, ca. 10'000 aviuns sun pel mumaint in viadi e quels nu svoulan cuntschaintamaing cun aua. Minch’on vegn l’ajer inchargià cun 34 milliardas tonnas dioxid carbonic. Quai es il motiv pel s-chodamaint dal clima. Voilà, c'est ça! No – e noss politikers savain che chi’d es da far per amegldrar la situaziun, las masüras sun inviadas, ils resultats spettan süll’analisa e tuot es suot controlla; mettain dimena ad acta quist tema. Quist svilup ha dovrà be 150 ons.

 

Ün svilup amo plü svelt ha fat la tecnica digitala. I nu sun passats amo 30 ons daspö cha’ls prüms telefonins sun gnüts sül marchà. Eir l’internet nun es bler plü vegl. Incredibel, che svilup cha quai ha dat sün quist chomp, eir pro’l svilup da computers e roboters. Scha’l svilup va inavant cun la listessa sveltezza dürant ils prossems 30 ons, alura am manca l’imaginaziun! L’uman resta superplü, la vita da minchadi vain dominada dals computers e da la comunicaziun digitala. I pudess dafatta esser, cha la conclusiun da la prüm’alinea da quist artichel nu tuorna dal tuot. Nempe cha l’uman ha in 30 ons tuot suot controlla, quai chi reguarda per ex. il clima. Eu lasch giovar a mia fantasia s-chüra: Forsa cha in 30 ons populeschan be amo roboters quist planet e’ls ultims umans “natürals” sun emigrats sün Mars, quai chi’d es sco chi para tenor ils tecnikers pussibel fingià in ün pêr ons.

 

CASA

il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH