il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH

10/2014

Il tschess barbet quel so ma el nu disch!  

 

Cò eira l’ultima vouta la vuolp imagineda chi – zieva il prossem temp da glatsch - nu s’agitaiva pü pervi da que cha’ls descendents dals hominids actuels faivan cun las restaunzas dal di d’hoz. Quista vuolp savaiva cha la natüra es buna da surviver il temp acutel ma il homo sapiens na. La dumanda nun es scha’l homo sapiens technicus es bun da surviver e neir na quaunt lönch ch’el es bun da surviver, 1000 u 10‘000 ans. (El ho sà be circa 10‘000 ans!) La dumanda es, sch’el moura our cumplettamaing e sch’el es fin finela strupcho u sch’el moura dal fraid. Ma forsa al reuschescha que da chatter üna simbiosa culla natüra, cun otras bes-chas u plauntas e cun sè stess. Forsa bada l’umaun, üna vouta ch’el nu po pü as praster las abitaziuns grandas, la tecnica, la mobilited, la democrazia ed in speciel la medicina e la chüra dals vegls, forsa ch‘el bada lura ch’el vess gieu da desister da sia schmagna d‘expansiun e da sieu egoissem schmasüro. Forsa ch’el bada cha sieu program da fitness (remember Darwin?) stu fer naufragi. Cha que füss meglder sch’el adattess sia buna forma, sia finess al nivel da las ulteriuras creatüras. Cò as po be luder a quel paster da bês-cha chi vuless desister da la vaccinaziun da sia scossa. Cò as po be luder a quel chi nu voul udir il sbragizi pervi da gols da ballapè, records mundiels, cifras da creschentscha ed imnatschss pervi da la migraziun e vo as tschanter aint  il god per pudair tadler las vuschs da la natüra. La natüra saro capabla da surviver nossa hibris, forsa cun üna uonda da chalur, forsa cun üna vetta da füm, forsa cun ün temp da glatsch. La natüra so pisserer pe sè stess.

Eau d’he plaschair vi da l’istogia dad ün chi ho observo davent dad ün piz cu ch’üna femna dal tschess barbet aint illa Val Chamuera ho surdo al mes-chel la chüra dals giuvens ed es svuleda cun granda calma sur la prosma fuorcla oura per fer lo l’amur cun ün mes-chel ester. La natüra nu piglia tuot uschè in seri!

     

Hansjörg Hosch  

1/1