il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH

12/2014

Charta da Corina                  

 

Charas Duonnas

Eu das-ch scriver per vus…ed eu n’ha il rom: il Chardun es üna gasetta satirica.

L’uffant in mai ha plaschair vi da las glüminas chi glüschan dapertuot dürant il temp da Nadal.

Però ultimamaing n’haja survgni üna troclina alba cun aint tablettas da Jod. Ils AKWs han finanzià quai, 3 milliuns, la speditura es l’armada svizzra. I para cha nos AKWs sajan dvantats falombers plü svelt sco previs e id han mis dvart massa pacs raps…i mancan milliards. Sco reacziun sülla disgrazcha da Fukushima nu survegnan be quels chi abitan intuorn ils AKWs las tablettas…

Quels chi han üna sensibiltà per satira san pensar svessa ed han forsa eir il temp per leger discussiuns « internettarias », il Nebelspalter, temp per as far ün agen purtret, ün’opiniun e trar decisiuns….Per dir la vardà:

eu resaint ün tschert spavent - aha…i vain admiss chi pudess capitar alch;

sun dischillusiunada - nossa regenza ha bain garanti cha nos AKWs sajan sgürischems;

sun irritada - am n’haja laschada calmar, n’haja gnü fiduzcha, cretta e füssa temp da rivir ils ögls? E güsta propcha na capabla da rapreschantar üna posiziun satirica, perquai cha la satira es fingià zinica.

Las glüminas da Nadal han definitivamaing pers lur innocenza.  

                                                                                                      

Nadal es ün temp special…ün temps dad inscunters. Ün temp da comunicaziun.  Natüralmaing laina tuots passantar ün pêr bels dis paschaivels  - perô quai nu grataja adüna dal tuot.

Invezza da « satirar » as lessa muossar ün model da comunicaziun. Cuortamaing, Sten ha manà  üna  „Lehrerfortbildung“.  Eu sun statta stutta, cha da 50 magisters be 3 cugnuoschaiven il model da comunicaziun da Friedmann Schulz von Thun. Forsa es el eir nouv per vus.

Sco dit: ün modell. Però pratic per evitar dispittinas.

 

 

 

clic sülla fotografia per ingrondir

1/1

EXAIMPEL : sco dessert daja üna richa salatta da frütta.

Teo disch : Che es quista robina verda ?

FAT : quia esa alch vert.

REVELAZIUN : eu nu sa che cha quai pudess esser.

RELAZIUN : tü savarast quai.

APPEL : di a mai che cha quai es!

 

Anna doda :

 

FAT : aint illa salatta esa alch vert.

REVELAZIUN : quai irritescha o nu plascha.

RELAZIUN : tü est üna buna cuschinunza creativa  / tü est üna cuschinunza miserabla.

APPEL : lavura plü net ! / rafüda da far adüna experimaints ! Respuonda !

Uossa dependa cun che « uraglia » cha Anna doda plü ferm.

La reacziun po esser per exaimpel :

 

FAT : Alch vert ? I sarà crodà aint  üna pistazia. / O dolur, ün’uzlana?........

RELEVAZIUN: Oh, i’m displascha. / Che nu’t plascha landervia?.........

RELAZIUN: Tü hast adüna da reclomar alch..../ E dasper la micla at gusta mia salata?.....

APPEL: Na far usché ün teater! / Quai poust dir eir in möd plü amiavel!/ Voust ün’otra salatta ?

 

Id es evidaint e nu douvra blera fantasia per s’imaginar che cha Teo pudess respuonder.

 

Ün pêr  oters exaimpels :

 

Anna disch : Eu n’ha lavà sü tuot ils fuonds.

Teo doda– FAT - : Hai, i sun nets.

Anna...es ün pa dischillusa, perquai ch’ella vess bain spettà cha Teo detta üna resposta da RELAZIUN ( recugnuschentscha ): Schi mia chara, eu vez i glüschan, chi’d es ün plaschair .

 

Teo disch: no nu vain plü üngüna biera.

Anna doda - APPEL- : tü nu stost crajer ch’eu cuorra adüna per tai!

Teo es tuot stut da la reacziun....quai nu d’eira magnià ni sco imbüttamaint ni sco giavüsch...be üna simpla constataziun.

 

Mengia dumonda a Daniel: dessa cuschinar alch vers las duos, cur cha tü tuornast dal passlung?

Daniel doda-FAT- : cuschinar? Hai jent, a las duos varaja fom.

Mengia va a cumprar aint ed es ün zich irritada….ella vaiva nempé güzzà l’uraglia da la –RELAZIUN- e cun quella nu n’ha’la dudi bler.

 

Figlia ! tir’aint üna giacca ! Coura esa fraid !

Annina doda- RELAZIUN- : Maaama, eu nu sun ün poppin !

( Ella es aint illa pubertà e nu voul esser chürada in prüma lingia, però gnir trattada cun respet, sco üna creschüda, chi’d es buna da tour agnas decisiuns )

 

Eu as giavüsch bun di bun on

cun uraglias avertas, bain equilibradas

ed 8 secundas temp per ponderar avant sco reagir….o forsa simplamaing dumandar : sco magnaiast quai ?

 

http://de.wikipedia.org/wiki/Vier-Seiten-Modell

http://www.udg.ch/dicziunari/vallader/idx_nor_de/q:Modell

 

Cosi