Hilf deinem Engel        

 

Hilf deinem Engel,

einem traurigen und schwachen Engel,

deinem friedfertigen Freund,

deinem müden Engel!

 

Ein Engel kommt

gerne und von ganzem Herzen

ein Engel kommt hinein

und geht auch hinaus,

alles will er geben,

alles will er verstehen

für seinen so geliebten Schützling.

 

Dein so lieber Engel,

er braucht nicht viel,

aber dies Wenige braucht er wohl,

dies Wenige braucht er zumindest.

 

Sag einmal Danke,

einmal wenigstens,

mein lieber Freund,

mein lieber Engel!

 

Hilf deinem Engel,

deinem traurigen und schwachen Engel,

deinem zärtlichen Freund,

deinem müden Engel!

 

Hilf deinem Engel

damit er dir helfen kann

damit du dich ändern kannst,

hilf deinem Engel,

deinem lieben Freund,

deinem geliebten Engel!

11/2012

Güda a tieu aungel        

 

Güda a tieu aungel,

tieu aungel trist e flaivel,

tieu amih paschaivel,

tieu aungel staungel!

 

Ün aungel vain

gugent e da tuot sieu cour,

ün aungel vain cuaint

e vo eir cuour,

tuot voul el der,

tuot voul el incler

per sieu protet uschè cher.

 

Tieu aungel uschè cher,

el nu drouva bger,

ma quist poch drouva’l bain,

quist poch drouva’l almain.

 

Di grazcha üna vouta,

üna vouta almain,

mieu cher amih,

mieu cher aungel!

 

Güda a tieu aungel,

tieu aungel trist e flaivel,

tieu amih amiaivel,

tieu aungel staungel!

 

Güda a tieu aungel,

per ch’el possa at güder,

per cha tü possast at müder.

Güda a tieu aungel,

tieu cher amih,

tieu cher aungel!

 

Fritz Stieleke Düsseldorf

 

 

10/2012

Pitschna differenza ho grand effet             

 

Mieus ögls sguerschan a dretta sülla maisa da l'otra gruppa. Els focuseschan il chartunin verd culla scrittüra ‚Pfefferminze' e'l logo dal Coop. Our dal chartun cuccan sachins chi dessan ün gust uschè fras-ch a mi'ova choda. Eau decid da piglier aunch'ün sdunin plain zücher impü per der ün pô gust a l'ova bugliainta illa tazza da plastic pruvand da sbandir uschè il desideri d'avair ün tel sachin in mia tazza e l'impissamaint ch'eau vess oramai listess stuvieu planiser mieu viedi sur ün'agentura svizra.

Apaina ch'eau pigl il prüm süerv, aintra la gruppa svizra e's tschainta a la maisa prepareda dasper nus. Lur serviettas da stoffa sun plajedas, miss maisa sun magöls da vin e duos plats per persuna. Nus quatter ans guardains cun ün surrir, pigliains in maun nossa tazza da plastic, ans s-chudains ils mauns e'ns allegrains sün nos past africaun. Zieva uschè ün di nu'ns mauncha la fam. 16 uras essans chaminos. L'ultim past chod es già lönch passo tres la böglia, süsom il piz ans vains cuntantos cun caramellas. Ils ultims quatter dis vains bramo il mumaint süsom la muntagna, ans vains adüna darcho imaginos cu cha que guarda oura sül tet dal muond, immez l'Africa, che problems cha'ns aspettan düraunt la gita, quaunt fraid cha saregia e scha las staintas as rendan. – Agostino porta il prüm plat: schoppa da bagiaunas. A dretta vegn servieu schoppa da giuotta. – Guardand inavous, am peran ils ultims quatter dis paradox. Intaunt ch'eau sun chamineda cun duos bastuns, s-charpas nouvas ed üna pitschna buscha cun aint ova fras-cha, sun nouv indigens, nairs s'inclegia, currieus ouravaunt cun mia buschuna per sgürer ch'ella saja pronta aunz ch'eau riv e per cuschiner ün past chi'm cuntainta. – Agostino vegn a piglier la coppa vöda e porta üna seguonda, implida cun porridge chod. La gruppa dasper nus clappa pulet cun ardöffels. – Lavo nu'ns vainsa mê i'ls ultims dis, ova es rera sün quist'otezza. Almain d'heja pudieu trer aint mincha di ün t-shirt fras-ch. La giacchina nouva e la chapütscha da launa d'eiran prontas illa buschuna per las sferas pü otas. Nossa guida indigena, Rocky, avaiva aint adüna il listess pullover; giosom cun 25 gros e süsom cun 20 gros suot nolla. Üna giacca da skis violetta purtaiva'l düraunt tuot il viedi cun se suot sieu bratsch. – Agostino tuorna darcho. El ans porta frütta fras-cha: ananas, mangos e bananas. Ils oters clappan coppinas plain Staldercrème. – Lura ans instruescha Rocky davart l'ultim di da nossa gita. L'alv da sieus ögls nairs glüscha. El es cuntaint cha tuot sieus quatter giasts sun rivos fin süsom. Sia experienza l'ho musso cha Uhuru Peak, il piz il pü ot (5895 m.s.m) porta raps. Scha sieus giasts, chi organiseschan la tura directamaing sur el, ragiundschan il piz, po'l fer quint cun bod 50% dapü guadagn. Cler ch'el es cuntaint quista saira. Grat e superbi ingrazcha'l per la busta alva cun aint nos bunamaun. Svelt clamma'l notiers a sieus agüdaunts: il cuschinunz, ils set purteders e la seguonda guida. Insembel chauntane e sotane per ingrazcher a nus. Plain invilgia sguerscha sieu collega nair chi lavura per l'organisaziun europeica no tar nus. Da la summa straminabla ch'ün giast da quella gruppa ho pajo a l'agentura europeica per tuot il viedi, restaregian be pochs kikers per el. Ils raps sun ieus a glivrer in oters lös, per exaimpel al Coop pel tè da menta u las serviettas da stoffa, per exaimpel i'l büro da viedis europeic chi ho organiso e planiso l'inter viedi u per exaimpel illa giglioffa da la guida impü da la Svizra chi nun ho grand'ideja dal Kilimanjaro, ma chi do ün sentimaint pü sgür al turist svizzer. Per quels chi haun cuschino, purto sü las buschas da 0 sün 5000 meters, per quels chi haun plajo las serviettas, miss sü e strat giò las tendas e finelmaing mno al giast fin süsom il piz e darcho inavous, nu resta oramai pü bger. Vzand la fatscha staungla e trista da quella guida africauna dasper nus, suni grata d'avair planiso mieu viedi in quist möd. Cuntainta pigli aunch'ün süerv da l'ova choda e giod l'ultima saira da mieu viedi sül Kilimanjaro.

 

Flurina Henkel

09/2012

"Quecò nu'm possi praster"                 

 

 

Dal 1968 discuttaivan duos notas da milli illa giazetta da students da quella vouta, Corv e Talina. Lur conversaziun:

- Eau gess uschè gugent üna vouta traunter la glieud, sest, propi dapertuot…

- Ah, Tü fantasta; sest bain precis cha nus nu'ns pudains praster da quecò.

La prüma nota da milli prouva da's fer gnir pü larg il muond. Quecò es ün svilup cha mincha persuna fo i'l cuors da sia infanzia e chi cuntinua in generel eir auncha düraunt sia vita da creschieu. A do eir glieud chi as dosta da fer quel pass e tscherta glieud as serra cul temp perfin darcho e fo cunfins adüna pü strets fin cha nu's prastan pü üngüna liberted e suvenz dvaintane alura neurotics ed amalos.

Eau m'algord ch'eau vaiva dad iffaunt sviluppo ün s-chif enorm specielmaing da mangiativs ch'eau nu cugnuschaiva, eir s-chif uschigliö, da glieud e da chosas. Quel s-chif am impediva da fer bgeras chosas ch'eau vess insè fat gugent. Aunz cu ir a la recruta m'he decis dad ün di a l'oter – e quella decisiun vulessi congualer cun stordscher ün interruptur electric: "Dad hoz davent bütti davent mieu s-chif. Scha que as tratta propi da chosas extrem s-chiffusas vögli fer ün'excepziun ma per tuot la roba chi objectivamaing nu porta ris-ch es uossa a fin cul s-chif." E dit e fat, tar mieus viedis per l'Europa intuorn, eir i'l nord da l'Africa, in Türichia e Siria e Libanon, la recruta natürelmaing, adüna purtaivi in me la nouva directiva interna "s-chif nu vo tiers a me ünguotta" – ed eau d'he cumanzo am sentir adüna meglder ed a giodair la vita, eir ad incler e vzair bger dapü cu aunz.

As avrir sieu muond es suvenz ün act d'equiliber. Scha qualchünA as impipa cumplettamaing da que cha disch la glieud e cumainza per exaimpel a negliger tuottafat la igiena, dit cuort ella spüzza vi e pês, schi cumainzan sieus conumauns a'lA s-chivir e tres quelo vain sieu muond adüna pü stret. Il cuntrari capita sch'elLa ho adüna l'impreschiun da spüzzir e's metta adüna be a laver e piglier resguards sün che cha dscharo la glieud. A quella persuna giaro que a maun scu a nossa povra nota da milli chi our da spüra nöblia as excluda da sias pussibileds ed as serra vi e pü our dal muond.

 

Pseudocrates

08/2012

Rumauntsch Grischun            

 

Zieva las attachas da chaprizi

pera chi aintr'il saun güdizi.

 

U es que be ün armistizi?

 

Polclo

 

 

 

 

 

 

06/2012

S O K R A T E S                  

 

Adriana faiva il giantar. I buogliva chi d'eira ün milli gust!. E'l duromatic tschüvlaiva mordio güsta cha Burtel es gnü sco üna furia da chadafö aint, gesticulond e fond mots sco ün our d' clocca. Insomma, spergaments d'ün insensà.

"Quel huorra Sokrates, saimpel, pandol ch'el es ün!", ha'l sbuorflà.

"Chi?"

"Mo quel idiot d'ün Sokrates!"

"Quel? Ün diot? Quel es ün grond filosof."

"Filosof sü o giò! Al nun es gnanca stat bun da tour jò quel super pass da Arr..., quel...!"

Adriana til ha miss il man sülla spadla per til balchar.

"Tü est in man da Nossegner amo plü bluord co teis ballapè. I nu giarà suot il muond pervi d'ün goal.O? Dal rest! Chi vaiva dat il pass!"

"Nu sa plü il nom...Quel zoh..."

"Es quai forsa stat Aristoteles?" disch Adriana cun ün sfrign.

"Hast dit tottel? Ma tottel es apunta stat quel Sokrates... A quel stordschessa il culöz".

El as lascha crodar sün üna sopcha e metta il cheu aint ils mans.

"I mankess be amo cha tü cridessast. Cufforta't uossa cun quist bun giantar."

"Mo scha quai m'ha tut l'appetich!"

Ed el sta sü e va our da chadafö sco bastunà.

Jg

 

(In gün dal 2012 ha gnü lö in Polonia ed ill'Ukraina il champiunadi europeic da ballapè. Ün dals giovaders da la squadra greca vaiva propcha nom, scha na güsta Sokrates, schi tuottüna Sokratis).

05/2012

Mias amias               

 

Cornelia, Mona, Brigitte, Paola e Laura Kent sun mias amias las pü fidelas. Eau d'he eir amihs fidels: Babtista, Bogner, Ackermann, Vögele e Jelmoli. Eau d'he numno be ad ün pêr dad els….

Quels schi, pensan adüna a me. Eir scha'ls vess da schmancher ün di, dalum survegni posta. Almain trais voutas l'eivna. Da las voutas am tradeschane tuot lur secretezzas in cudeschs pesants. E poch pü tard am tramettane, segunond las stagiuns, riassunts dal pü actuel. Per am fer ün plaschair m'annunzchane eir mincha svendita cun fögls volants separats – ed adüna adresso a mia persuna. Sainza dubi es lur attenziun extraordinaria. A m'haun eir già telefono, da tuot las uras, scha vaivan l'impreschiun ch'eau als vess schmancho. Cler cha üna relaziun uschè stretta paisa eir, impustüt cur cha hest da purter minch'eivna sachs pesants tar la racolta dal palperi vegl!

Ma scu in tuot las relaziuns intimas, ho que eir do crisas. Eau d'eira stüffa marscha, gritta ed als vess vulieu trametter inua cha cresch'il paiver. Ne in scrit, ne per telefon nu rivast da'ls persvader cha voust annuller l'amicizcha, üngüna posta, üngüns telefons, basta. A nu taidlan.

Ormai est aint in lur sistem, aint in lur cour… E guarda be, già il di zieva am telefona üna donna cun üna vusch scu'l meil, chi'm tradescha, cha els am regalan ün BUN da 20 francs, scha cumpr auncha hoz ün da lur prodots. Sün que l'heja dit cun bella maniera: "Que es ourdvart gentil dad els, uossa però ho'la gieu furtüna! Ella spargna 20 francs, perche cha hoz nu cumpri ünguotta." Ella d'eira sainza pleds ed eau vaiv da rir larmas zieva quel telefon. Quella schi, nu savaiva pü che dir. Ha! Il rir am es però passo bainsvelt, ün di pü tard, cun trais catalogs in mia chartera! … Mias amias…

 

Annemieke B.

Marz 2012

04/2012

Mamma mia…              

 

Che es üna buna mamma? Che disch il saun inclet? Sün tuot il muond, in tuot las culturas, düraunt tuot ils tschientiners d'eiran adüna las nonas las megldras mammas. Duonnas, ill'eted da la pensiun, restan almain tuottadi a chesa culs iffaunts.

Ma che dschainsa sch'üna plavanessa pensiuneda survain cun 66 ans, cun agüd da tecnicas scumandedas, dschimels? La baselgia disch: mincha vita es ün regal da Dieu. Sara vaiva da spetter fin 80 ans per survgnir il figl taunt bramo. Que d'eira avaunt 2000 ans. Scha üna duonna survain hozindi ün iffaunt cun 66 ans, lura nun es que ün miracul, ma ün'impromischiun chi s'ho accumplida! La grazcha da Dieu permetta hoz a mincha vergina da dvanter mamma, scu Maria, la mamma da las mammas. Amen. Che imprometta la medicina? Mincha duonna po dvanter mamma, eir duonnas chi d'eiran tuot lur vita focussedas sün raps e carriera, paun uossa dvanter mammas, dafatta i'l eted da pensiun. Che progress! Quista tecnica as vess da legaliser dalum in Svizra, sainza restricziuns!

Che disch l'economia? Nus druvains las duonnas giuvnas, talentedas e stübgedas. Lur furmaziun ans ho custieu bger. Ster a chesa cun iffaunts paune eir pü tard. Che disch la politica? Scha mincha seniora survgniss auncha dschimels, pudessans saner in pochs ans la chascha da pensiun e l'AVS, disch il PPS/SVP, sainza taunts esters in nos pajais.

Che dian ils hommens? Udo Jürgens vaiva chanto: ‚Mit 66 Jahren da fängt das Leben an' – ün cler invid da fer famiglia! Homens svizzers haun già adüna dit; il prüm la lavur e pür zieva il plaschair (ster pachific a chesa cun iffaunts).

Che dian las duonnas? Gnir bap as po cun minch'eted – finelmaing listess drets per homens e duonnas. Vuschs criticas pretendan già fnestras da poppins eir in vicinanza da residenzas per seniorAs.

Ma chi saron lura las nonas futuras?

E che dian quels iffaunts?

Mamma mia!

 

Annemieke B.

 

 

 

 

 

 

03/2012

Tuot as müda…                

 

Che esa da dir, scha la Baselgia catolica distribuescha in sias plaivs muossavias 'scu inscuntrer' a commembers infidels chi vöglian sortir da la baselgia? Tuot las admuniziuns ed imnatschas cul infiern, il diavel, nu faun pü effet. Tuot las impromischiuns da river scu unics i'l paradis, tres l'unica güsta baselgia, nun inchauntan pü. Tuot as müda!

Che esa da dir, scha il Cussagl federel decida da desister in futur da l'energia atomara? Tuot as müda - u shit happens? Eir il president da l'Economie Suisse ho müdo sia pusiziun; be her s'ho'l express in sen positiv davart telas ambiziuns. Tuot as müda.

 

Che esa da dir, scha la Regenza grischuna ho müdo sia decisiun dal 2003 e voul edir in futur darcho cudeschs da scoula i'ls idioms?

Shit happens… - dian ils üns. Per furtüna… - dian ils oters.

 

Che esa da dir, scha cumüns pioniers da rumantsch grischun in scoula evalueschan zieva tschinch ans lur experienzas fattas e l'acceptanza dal proget, e refüsan da cuntinuer cun quel? Uossa clamains ün advocat e giains davaunt güdisch… - sbregian ils üns, Uossa basta… - dian tuot ils oters.

E scha il pövel svizzer decida da vulair frener la construcziun da seguondas abitaziuns, lura dian ils üns: Uossa stuvains definir che cha'd es insomma üna seguonda abitaziun, notiers cun giurists ! Ils oters dian: quista müdeda ans salva ! Che esa da dir, scha qualchosa as müda? Shit happens? U stuvessans dir: Müdainsa tuot – aunz cha tuot as müda? Clà Biert vaiva scrit il roman 'La müdada'. Che dschess Clà da tuot?

 

Annemieke B.

 

 

 

 

 

 

02/2012

Phil la muntanella americana Minch’on als 2 da favrer cur chi’d es il di da las muntanellas, l’uschedit “Groundhog Day”, vegn Phil sdruaglià ed el sto lura dir quant lönch cha l’inviern düra amo.

Scha Phil vezza quel di sia sumbriva lura düra l’inviern plü lönch. Sch’el nu tilla vezza pervia chi’d es surtrat schi lura es la prümavaira in vicinanza. Quist on dürarà l’inviern in America almain 6 eivnas plü lönch co oters ons. L’intervista cun Phil vegn adüna fatta dal president da la Società da muntanellas da la Pennsylvania perche quel es l’unic chi ha imprais e sa la lingua da las muntanellas.

Eir pro no füss la lavur dals turistikers bainquant plü simpla sch’els savessan discuorrer cullas muntanellas…..

 

gt

il Chardun

revista  rumantscha independenta

CH - 7559 Tschlin

fon 081 866 36 76

IBAN CH